USD48,98EUR55,73ALTIN6.529,16Istanbul19° Bulutlu6:09ÖĞLE'YEKALAN SÜRE
EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, Türkiye enerji piyasasının 145 milyar dolarlık büyüklüğe eriştiğini ve 300 bin kişiye istihdam sağladığını duyurdu. Yeni dönem yatırım hedefleri belirlendi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Türkiye enerji piyasasının 145 milyar dolarlık devasa bir büyüklüğe ulaştığını açıkladı. Yılmaz, sektörün yaklaşık 300 bin kişiye istihdam sağladığını belirterek, 2021-2025 uygulama döneminde 521 milyar lira yatırım yapıldığını duyurdu. 2026-2030 uygulama döneminde ise 776 milyar lira yeni yatırım planlandığını ifade etti.
Başkan Yılmaz, kurumun 25. kuruluş yıl dönümü kapsamında düzenlenen “Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi”nde gazetecilerle bir araya geldi. Bu buluşmada elektrikten akaryakıta, depolamadan LPG piyasasına kadar birçok alanda yeni dönemin yol haritasını paylaştı. Sektörün mevcut durumu ve gelecek perspektifine ilişkin kapsamlı bilgiler aktardı.
Elektrik dağıtımında 2026-2030 dönemini kapsayan yeni uygulama döneminde yatırımlar reel olarak 1,5 kat artırıldı. Şebekenin güçlendirilmesi ve gençleştirilmesi amacıyla planlı bakım bütçesi 2,1 kat artışla 189 milyar liraya yükseltildi. Bu düzenlemeler, altyapının sürdürülebilirliğini hedefliyor.
2025 başında hayata geçirilen düzenlemeyle, fatura ödemelerini 24 ay boyunca düzenli yapan mesken abonelerinden güvence bedeli alınmıyor. Bu uygulama sayesinde yaklaşık 217 bin tüketiciden 333 milyon lira tahsil edilmedi. EPDK, tüketici dostu uygulamaları sürdürüyor.
Nisan ayında elektrik ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan yüzde 25’lik artışa değinen Yılmaz, kamu tarafında uygulanan sübvansiyonlara dikkat çekti. Devletin elektrik ve doğal gazda uzun süredir ciddi destekler sağladığını, maliyetlerin önemli bir kısmının vatandaşa yansıtılmadığını belirtti. Özellikle enerji bedeli açısından destekler EÜAŞ ve BOTAŞ üzerinden sağlanıyor.
Elektrik fiyatının sadece üretimden ibaret olmadığını vurgulayan Yılmaz, dağıtım ve şebeke tarafının da önemli bir maliyet kalemi olduğunu söyledi. Dağıtım, trafo yatırımlarından hatlara, bakım-onarımdan aydınlatma hizmetlerine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Nisan ayındaki düzenlemenin önemli bölümü, dağıtım şebekesinin sürdürülebilirliğini korumayı amaçlıyor.
EPDK’nın fiyatlara ilişkin yaklaşımının dengeli olduğunu ifade eden Yılmaz, maliyetleri birebir yansıtan bir tutum içinde olmadıklarını belirtti. Tüm düzenlemelerin vatandaşların alım gücü, enflasyon hedefleri ve makro ekonomik dengeler gözetilerek planlandığını aktardı. Kurum, tüketiciyi koruyarak piyasa istikrarını sağlamayı hedefliyor.
Petrol piyasasının 66 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını kaydeden Yılmaz, 13 bini aşkın lisanslı oyuncuyla yılda 34 milyon tonun üzerinde akaryakıtın kesintisiz arz edildiğini belirtti. Kaçak akaryakıtın büyük ölçüde ortadan kalktığını ve kalite standartlarının Avrupa seviyesine ulaştığını vurguladı. Zorunlu stok uygulamasıyla arz güvenliği güçlendirildi.
Doğal gaz piyasası 30 milyar dolarlık büyüklüğe erişti. 250 bin kilometrelik şebeke ile 81 il ve yaklaşık 1000 yerleşim yerinde 23 milyon aboneye ulaşıldı. Türkiye’nin enerji alanında sübvansiyonu “genel destek” olmaktan çıkarıp “hedefli sosyal politika aracına” dönüştürme sürecinde olduğu belirtildi.
Elektrikten sonra doğal gazda da illerin iklim koşullarına ve aylık tüketim ortalamalarına göre belirlenen kademeli bir yapıya geçiş süreci başladı. Bu sistemle düşük tüketim yapan haneler korunurken, yüksek tüketim yapanlarda sübvansiyon etkisi azalacak. Amaç, kamu kaynaklarını ihtiyaç sahiplerine daha güçlü ulaştırmak.
Hürmüz Boğazı kaynaklı gelişmelerin petrol piyasalarında dalgalanmaya yol açtığı dönemde, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile eş güdüm içinde eşel-mobil sistemi devreye alındı. Bu düzenleme, vergi anlamında yaklaşık 600 milyar liralık bir feragat anlamına geliyor. Devlet, yıl sonuna kadar akaryakıttan bu tutarı almamış oluyor.
“En pahalı enerji, olmayan enerjidir” ilkesi doğrultusunda Türkiye, 90 günlük net ithalata tekabül eden ulusal petrol stokuna sahip. Petrol ithalatında 15 farklı ülkeden sağlanan kaynak çeşitliliğinin yanı sıra yerli üretimde de artış yaşandı. Yerli ham petrol üretiminin 2025’te yüzde 26 artışla 47,9 milyon varile ulaşması bekleniyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın aldığı stok kullanım kararına paralel olarak Türkiye’de de adımlar atıldı. Ulusal stokların 11,6 milyon varillik kısmı serbest bırakıldı ve lisans sahiplerinin zorunlu stoklarının yüzde 46’sını kullanabilmelerine imkan tanındı. Stok İzleme Sistemi ile tüm lisanslı tanklar anlık izleniyor.
Doğal gaz piyasasında son 25 yılda önemli bir dönüşüm yaşandı. 2002’de sadece 5 ilde kullanılan doğal gaz bugün tüm illere ve 981 yerleşim yerine ulaştı. Dağıtım hattı uzunluğu 11 bin kilometreden yaklaşık 230 bin kilometreye, iletim hatları ise 4 bin kilometreden 20 bin kilometreye çıktı.
Depolama kapasitesi 6,3 milyar metreküpe, LNG terminallerinin günlük gazlaştırma kapasitesi ise 161 milyon metreküpe yükseldi. İletim sisteminin günlük giriş kapasitesi 450 milyon metreküpe ulaştı. Yerli üretimin 2025 itibarıyla yıllık 3 milyar metreküpü aşması, ihracatın ise 2,2 milyar metreküp seviyesine ulaşması bekleniyor.
Organize toptan doğal gaz piyasası 2018’de devreye alındı, bu sayede Türkiye bölgesinde günlük gaz ticareti yapılabilen ilk ülke oldu. 2018-2025 döneminde işlem hacmi 55,5 milyar liraya, ticarete konu gaz miktarı ise 9 milyar metreküpe ulaştı. 2021’de devreye alınan Vadeli Gaz Piyasası da şeffaflık ve öngörülebilirliği artırdı.
Doğal gaz piyasasında yenilenebilir gazlara yönelik mevzuat çalışmaları sürüyor. Biyogaz ve biyometanın doğal gaz şebekesine dahil edilmesi planlanıyor. İlk etapta 1,5-2 milyar metreküp, orta vadede ise 3-5 milyar metreküp üretim potansiyeli bulunuyor. Bu adım, ithalat bağımlılığını azaltacak ve çevresel kazanımlar sağlayacak.
LPG’de Türkiye dünyanın en büyük pazarlarından biri konumunda. Yapılan son düzenlemelerle ticaret yapısı değiştirildi. LPG dağıtıcıları artık birbirlerinden toptan LPG satın alabilecek, ancak bu ürünü başka bir dağıtıcıya yeniden satamayacak. 1 Ocak 2026 itibarıyla dağıtıcılar arası ticaret tek yönlü hale geldi.
Bu adımla aracı zincirlerinin azaltılarak daha şeffaf ve kontrollü bir piyasa yapısı hedefleniyor. Depolama lisansı sahiplerine boş kapasite olması halinde hizmet verme zorunluluğu getirildi. Depolama hizmetleri de tarifeye bağlandı. Yeni LPG İzleme Sistemi ile satış ve depolama bildirimleri dijital ortamda takip edilecek.
Elektrikli araç şarj hizmetleri piyasasında hızlı büyüme sürerken, bugün itibarıyla 183 lisanslı işletmeci faaliyet gösteriyor. Şarj noktası sayısı son 1 yılda yaklaşık yüzde 40 artarak 43 bine yaklaştı. Şarj işlemlerinden kaynaklanan elektrik tüketimi 3 katın üzerinde artarak aylık 68 milyon kilovatsaate ulaştı.
Piyasanın olgunluk aşamasına geçtiğini vurgulayan Yılmaz, kullanıcı memnuniyetini artırmaya yönelik önemli düzenlemelerin devreye alındığını belirtti. Dinamik fiyatlandırma ile günün saatine ve lokasyona göre indirim yapılabilecek. Roaming uygulamalarıyla farklı işletmecilere ait istasyonlara tek uygulama üzerinden erişim sağlanacak.
Otoyol ve devlet yollarındaki DC şarj ünitelerinde 1 Temmuz 2026 itibarıyla kartla ödeme zorunluluğu getirildi. Fiyat yapısı sadeleştirildi, mobil şarj istasyonlarının önü açıldı. Çağrı merkezi zorunluluğu ve ISO 27001 şartıyla hizmet kalitesi ve veri güvenliği de güçlendirildi.
EPDK olarak 33 bin megavat depolamalı kapasite tahsisi yapıldı. Bunların yaklaşık 2 bin 100 megavatlık kısmı sahada yatırıma başladı, 208 megavatlık kısmı işletmeye geçti. Toplam yatırım büyüklüğü işletmede 166 milyon dolar, sahada yaklaşık 2 milyar dolar, izin-onay sürecinde ise yaklaşık 35 milyar dolar seviyesinde.
Tüm yatırımların devreye girmesi halinde 10 yılda 52 milyar dolarlık doğal gaz ithalatının önüne geçilebileceği ifade edildi. Proje zamanlamasının gerisinde kalan depolamalı RES-GES’lerde 19 proje ve 736 megavat, termik tarafta 45 proje ve 2460 megavat, şarj ağı tarafında ise 29 lisans iptal edildi.
Akaryakıt piyasasında kalite standartları ülke genelinde korunuyor, 12 bin 600’ü aşkın istasyonda Avrupa Birliği standartlarında yakıt sunuluyor. Promosyon düzenlemesine ilişkin değerlendirmede bulunan Yılmaz, fiyat mekanizmasını bulanıklaştıran uygulamaların piyasa işleyişine zarar verebileceğine dikkat çekti. Esas olanın fiyatın açık, net ve karşılaştırılabilir olması olduğunu belirtti.
1 Nisan itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle finansal promosyonların kapsamı genişletildi. Ücretsiz ve indirimli akaryakıt ve LPG uygulamaları devam ediyor, puanların farklı alanlarda kullanılabilmesine imkan tanındı. Ancak sunulan faydalardan en az birinin mutlaka ücretsiz veya indirimli akaryakıt ya da LPG olması zorunlu kılındı.
Promosyonların rekabetin tamamlayıcı unsuru olduğunu, yerine geçemeyeceğini ve fiyatın önüne geçemeyeceğini vurgulayan Yılmaz, tüketiciyi yanıltacak şekilde kurgulanamayacağını ifade etti. Kurum, promosyonların mevzuata uygunluğunu, şeffaflığını ve tüketiciye gerçek fayda sağlayıp sağlamadığını sürekli izliyor. Fiyat rekabetini zayıflatan uygulamalara karşı idari adımlar atılacak.
Yorum Yap