Maliye Eksik Beyanları Yapay Zeka ile Yakından Takip Ediyor

Maliye Bakanlığı, 2025 yılı gelir vergisi beyannameleri için son başvuru tarihi olan 31 Mart yaklaşırken, eksik veya hatalı beyanları yapay zeka destekli sistemlerle titizlikle inceliyor. Mükelleflerin tüm gelir unsurlarını doğru ve eksiksiz bildirmesi büyük önem taşıyor.

Özellikle kira gelirleri, beyana tabi ücretler, faiz ve temettü gibi menkul sermaye iratları ile değer artış kazançları elde edenlerin yasal süreyi kaçırmaması gerekiyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bankalar, finans kuruluşları ve kamu/özel sektörden topladığı verileri kendi sistemleriyle entegre ederek mükelleflerin beyanlarını fiili ekonomik faaliyetleriyle karşılaştırıyor.

Yapay Zeka ile Uyumsuzluk Tespiti

Gelişmiş analiz sistemleri, mükelleflerin beyanları ile banka ve POS verileri arasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro dalgalanmalarını ve sektörel gerçeklikle örtüşmeyen finansal davranışları tespit ediyor. Bu sayede beyan dışı bırakılan kazançlar kolayca ortaya çıkarılıyor.

Sürekli zarar beyan edenler, düşük matrahlı beyanname verenler ve sektörel ortalamalardan belirgin şekilde ayrışanlar öncelikli olarak inceleniyor. Yapılan analizler, uzun süre zarar eden veya düşük kar bildiren işletmelerin detaylı inceleme gerektiren riskli gruplar olduğunu gösteriyor.

Gayrimenkul ve Kira Gelirleri Mercek Altında

Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi ile gayrimenkul alım satım işlemleri ve piyasa değerleri detaylı analiz ediliyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi bilgi sistemleri entegre edilerek piyasa değerinden sapmalar belirleniyor. Satış bedeli ile beyan edilen değerler karşılaştırılarak anomali gösteren işlemler riskli olarak işaretleniyor.

Kira gelirleri için de saha çalışmalarıyla desteklenen denetimler yapılıyor. Kiracı ve ev sahipleriyle yapılan görüşmeler, elektrik, su, doğal gaz abonelik verileri ve tüketim yoğunluğu gibi göstergelerle çapraz kontrole tabi tutuluyor. Bu sayede beyan edilen kira gelirleri ile fiili kullanım ve piyasa koşullarına dayalı değerler karşılaştırılarak düşük beyan veya muvazaalı kullanımlar tespit ediliyor.

Temettü ve Kar Payı Gelirlerinde de Denetimler Artırıldı

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri kullanılarak hisse senedi işlemleri, temettü ve kar payı dağıtımları analiz ediliyor. Mükellef bazında gelir akışları izlenerek beyan edilen gelirlerle karşılaştırmalar yapılıyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükelleflerin gelirlerinin sürekliliği ve yatırım davranışları dikkate alınarak risk profilleri oluşturuluyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik beyanların cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi mali yaptırımlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Şimşek, vergiye gönüllü uyumun artırılmasının kamu maliyesi ve vergi adaleti için öncelikli olduğunu belirterek, dijitalleşme ve yapay zeka destekli denetim altyapısıyla daha adil bir vergi sistemi hedeflendiğini vurguladı.